كند حرام است ولى چون مبلغ پيشنهادى صاحب كار كم بوده صاحب مال مبلغ تعيين نموده است ، مستدعى است نظر مبارك را در خصوص اين مسأله بيان فرماييد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه گيرندهء پول براى خودش تجارت يا كار كرده ، آنچه را به صاحب پول پرداخته از قرضش حساب كند ، و صاحب پول بيش از اصل پول نمىتواند مطالبه كند ؛ و اگر گيرندهء پول بعنوان مضاربه براى صاحب پول تجارت كرده ، تمام سود تجارت مال دهندهء پول است و مضاربه باطل است و گيرنده ، اجرة المثل كار انجام شده را طلبكار است ، و الله العالم . ( 1241 ) وامى كه بانكها بعنوان مضاربه در اختيار مردم قرار مىدهند چگونه است ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه شرايط مضاربه را كه در رساله آمده است داشته باشد ( مانند صرف سرمايهء بانك در راه تجارت و تعيين حصهء هر يك به نسبتى از سود و حساب ضرر بر سرمايهء بانك نه عامل ) و شخص در ضمن قرارداد با بانك شرط كند كه وكيل باشد كه سهم خود از سود حاصل را با مبلغى معادل مثلًا يك چهارم مبلغ مذكور مصالحه نمايد ، يا شرط شود در ضمن عقد كه جبران خسارت سرمايه به همين مبلغ بشود ، مانعى ندارد ، و الله العالم . ( 1242 ) شخصى كه از افراد متعدد پولى جهت مضاربه دريافت مىنمايد ، احياناً سود بعضى با بعضى ديگر مخلوط مىشود ؛ در اين صورت اگر عامل ، مصالحه با صاحب پول نمايد چگونه است ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ اگر مضاربه صحيح باشد ، مصالحه عيبى ندارد ، و الله العالم . ( 1243 ) كسى مىخواست مبلغى قرض مضاربه‌اى به كسى بدهد تا هر ماه از او مقدارى سود بگيرد ، چون وى گيرنده را نمىشناخت به من گفت : اگر شما ضمانت كنيد ، درصدى از آن سود را به شما مىدهم ، قبول كردم پس از چند ماه او ورشكست شد و پول او هنوز وصول نشده ، ايا اين جانب مديون وام‌دهنده هستم يا وام‌گيرنده ؟